Uzun süredir sakal bırakan piyasalar son zamanlarda düzenli olarak tıraş olmaya başladı. Bence kendine yeni seyir yönü bulmak isteyen bu piyasa işe alınmama korkusu taşıyan genç bir iş başvurusu yapan kimse gibi kendisini süslemeye karar verdi.
Şimdi siz yatırımcı (işveren) olarak nelere dikkat edersiniz önce bir sıralayalım:
1- İş başvurusunda bulunan bay/bayan, ilk izlenime dikkat etmiş mi? Yani kılık kıyafette dikkatli davranmış mı?
2- Konuşma tarzı nasıl? Bizi etkileyebildi mi ya da birlikte çalışacaklarını da etkileyebilecek mi?
3- Sorulara verdiği cevapların ne kadarı tutarlı ne kadarı tutarsız?
Vesaire vesaire…
Şimdi piyasalara baktığınızda içinde bulunduğu bataklıktan çıkmak için kendisine farklı trendler yaratmış farklı grafikler çizdirmiş. Ben bir yatırımcı olarak öncelikle bu trendlerin temel kaynağını sorgularım sonra grafiklerin yorumunu o kaynağa göre yaparım. Demek istediğim şu ki piyasalardaki son 3 aylık bir tabloyu incelediğimizde o tablo, grafik hakkında bir yorum yapabilmemiz için arada gözüken dalgalanmanın boyutlarını ve sınırlarını bilmeliyiz ki ona göre yorum yapabilelim.
Bu tablo bizi sadece istatistiki dalgalanmaları ile etkileyebilir. Ya da beraberindeki tabloların tutarsızlıklarıyla. Ekonomik veriler eğer sağlam bir temele oturtulmuş şekilde hazırlanmış olsaydı bugün bu tabloların çizilmesine bu grafiklerin hazırlanmasına gerek duyulmazdı çünkü önlemler çoktan alınmış olurdu.
Diyelim k detaylı olarak incelemek istediniz. Tutarsız görünen bir veriyi sorgulamaya kalktığınızda nedenini araştırmak istersiniz ilk önce ama genelde tek ve tatmin edici bir sonuca ulaşamazsınız. Peki, böyle bir piyasayı işe alır mısınız almaz mısınız?
Ben daha çok piyasada söz sahibi olanlar açısından durumu ele aldığımda şunu söyleyebilirim ki; eğer ben bu piyasanın içinde yer alacaksam tıpkı bir personelin eğitilmesi gibi piyasanın da eğitilebilirliğini test ederim. İşe alırım ve onu kendi şartlarıma göre şekillendiririm. Bugün insanlar eğer bunu yapsalardı yani başkalarının personel eğitme stilini kendilerine uygun olup olmadığını denetlemeden uygulamasalardı bugün bu portreyi kendileri çizmiş olacaktı. Ama ne yazık ki bu portreyi çizmek isteyen ve daha çok bilimsel düşünenler istediklerini başardılar. Sadece hesaba katamadıkları bazı şeyler oldu o da piyasaların çok çabuk tepki vermesi ve yatırımcıların artık daha bilgili olmasıydı. Bunu global olarak değil de tek tek ülke bazında uygulayıp daha başarılı olabilirlerdi.
Umarım şimdi tamda ne demek istediğimiz düşünüyorsunuz ve yazımdaki bilmeceleri ya çözdünüz ya da saçma sapan buldunuz. Eğer çözdüyseniz yorumunuzu lütfen yazın. Kaç kişinin doğru anladığını bilmek istiyorum. Bir sonraki yazımı siz şekillendirin.
Erdal TÜRKER