Ticari sınırların yeni baştan çizildiği günümüz Dünyasında her an her işletmenin ithalat ve ihracat yaptığı görülmektedir. Bir telefon ya da e-mail kadar uzağımızda olan firmalarla saniyeler içerisinde binler, on binler ve milyonlarca dolarlık işlem hacmine ulaşan ilişkiler olduğunu unutmamalıyız.

Bu demek oluyor ki kurumsallaşmanın yanı sıra işletmenin tüm birimleri arasında etkin bir koordinasyon yapısının oluşturulması, tüm birimlerin görevlerini en ideal biçimde yerine getiriyor olması lazım ve gerek maliyet hesaplamaları gerek ise doğru fiyatlandırma açısından olsun rakiplere göre bir adım daha önde olmalı.

Gelişmiş ülkelerin hemen hepsinde işleyen bir vergi politikası, Türkiye’de ise işler hale getirilmesi için yapılan çalışmalar beraberinde mükelleflere yapılan muhasebe ve vergi hesap hatalarından dolayı ağır cezalar getirmektedir. Baktığımızda öz sermayeleri milyonların üzerinde olan Holding A.Ş.’ler de dahi uğratılan vergi ziyaı’ndan dolayı yüksek meblağlarda cezalara maruz kaldıkları ortadadır. Peki, bu ve buna benzer şirketlerin yanı sıra KOBİ işletmelerimizde de aynı durum söz konusu değil midir?

Elbette aynı durum ticari faaliyet gösteren her firmada aynıdır. Meblağlar farklılık gösterse dahi etkisi sermayeye oranla aynı olabilmektedir.

Muhasebe birimlerinin işletmelerdeki diğer birimlere göre en önemli servis olduğunun henüz farkına varılmamış olması işin ciddiyetinin kavranılmamış olmasının bir göstergesidir. Avrupa ve Amerika’da ki yapılanmaları bizzat incelediğimde orada bu servislere verilen önemin karşılığı kat ve kat fazlası ile alınırken aynı doğrultuda bizim ülkemizde ise verilmeyen önemin karşılığında alınan cezalarda kat ve kat fazlası ile alınmaktadır.

Önem arz eden konu yapılan her işlemin işletmenin tüzel kişiliği ile doğrudan alakalı olması gerekliliğidir. Halen ortaklarının şahsi yapısından bağımsız hareket edemeyen işletmelerin belirli bir büyüme noktasına geldikten sonra tıkanarak yokuş aşağı hızla yol almalarının önüne geçilmez.

İşletmelerin “Kar” elde etmek amacı ile çalışmalarının paralelinde Devletinde “Gelir” elde etme politikası yer almaktadır. Dolayısı ile işletmeler kar elde ederken ödemeleri gerektiği vergiyi bilerek (hile, kaçakçılık, yolsuzluk vs.) ya da bilmeyerek (Hata, yanlışlık vs.) eksik ya da hiç ödememeleri halinde Devletin Sillesini çok ağır olarak yiyecekleri aşikardır.

*Kural olarak işletme bir Tüzel kişidir ve yapılan her işlem bu Tüzel kişilik ile doğrudan ilişkili olmalıdır.

*İşletme ile doğrudan ilişkili olan her işlemin zamanında ve doğru bir şekilde işini çok iyi bilen kalifiye bir muhasebe personeli tarafından sisteme kaydedilmesi gerekmektedir (Sistem demekte ki maksadım bilindiği üzere yasal olarak tutulması gereken defterlerdir. Günümüzde muhasebe programları bu defterlere sisteme yapılan tek bir kayıt ile yapılması gereken kayıtları otomatik olarak aktarmaktadır).

*Muhasebe kayıtlarının doğruluğu yine muhasebe konusunda gerekli eğitimi almış bir diğer personel tarafından kontrol edilmelidir.

*Yapılması gereken kayıtların zamanında ve doğru bir şekilde yapılmasının akabinde verilecek olan gelir ve vergi beyannamelerinde herhangi bir vergi kaybının olması ihtimali en aza indirgenmiş olacaktır.

İşletme sahipleri olarak her zaman bir korku haline gelen vergi cezaları, yukarıda ki işlemlerin gereği gibi yapıldığı halde kesilmesi sonucu bu işte bir eksilik hissedilmektedir. O da sadece kayıt ve beyan işlemlerinin yapılması için muhasebe bilgi ve deneyimin yeterli olmadığı, ayrıca vergi mevzuatlarına da çok iyi bir biçimde hakim olunması gerektiğidir.

Peki öyleyse muhasebe departmanında çalışan tüm personelin bu konularda hakim olunması beklenebilir mi? Elbette halen günümüzde ki işletmeler bu konuda sıkıntı çekmektedirler. Başlıca sebeplerini makalemin giriş bölümlerinde belirttiğim üzere muhasebe servisine verilmesi gereken önemin verilmediği ve beraberinde ücret politikalarının bu işe gereken özenin gösterilmesini engellediğini ve tetiklediğini söyleyebiliriz.

Peki ya etkin bir ücret politikası izlenmesi halinde bu sorunlar çözülüyor mu? Kısmi olarak çözülmekle birlikte yüzde 100 bir sonuç alınamadığı ve bunun günümüz koşullarındaki çözümün Etkinlik Denetimi” olduğu bilinmektedir.

Nedir bu Etkinlik Denetimi?

Muhasebe ve Finans departmanlarının etkinlik denetimi iç ve dış denetim sayesinde olmaktadır. İşletmelerin büyüklüğüne göre iç denetim politikası yüzde 30-yüzde 50’ler derecesinde bir verim sağlar iken bağımsız bir dış denetimin etkisi bunu yüzde 90’lara ve yüzde 100’lere çıkarabilmektedir.

İşletme kimliğini korumakla mükellef olan iç denetim organının bu görevini ifa ederken karşılaşacağı denetim ve kontrol riskleri karşısında yenik düşmesi durumunu, dışarıdan sağlanan bağımsız denetim kontrol altına alabilmektedir.

İşletmelerin kendi içerisinde yer alan yolsuzlukların önüne geçilebilmesi de yine dışarıdan sağlanacak olan bağımsız bir denetim sayesinde olabilmektedir. Yeni Türk Ticaret Kanunumuzun özünde yer alan durum benim yorumum ile DENETİM’dir. Bu Denetim unsuru işletmelere bir külfet gibi gözükse bile aslında getirisi kat ve kat üzerindedir.

KOBİ işletmelerinin dışarıdan bir Denetim sağlayacak güce sahip olamadıklarını söyleyen birkaç çatlak ses’e cevaben, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerdeki Denetim, bu işe verilen önem ile birlikte kendiliğinden kendi çapları kadar zaten gelişmektedir. Bunun temelinde kalifiye personel ve Muhasebe servisine verilen önem olmaktadır.

Kısa ve Öz olarak anlatmak istediğim bu konu başlığının detay ve ince ayrıntıları hususunda bilgi edinmek isteyenler için ayrıca makalelerim olacaktır.

Saygılarımla,

Erdal TÜRKER