Bacasız sanayi olarak nitelendirdiğimiz turizm ülke gelirimizde önemli bir kalemdir. Her yıl turizm sayesinde milyarlarca dolar gelir elde ederiz ki bu gelirin ülkemizin cari açığını kapatması üzerinde dahi önemli etkisi vardır. Maddiyatın yanı sıra sosyal etkisi de fazladır. Yabancı ülke vatandaşlarının Türk halkını ve hoşgörüsünü tanımasını sağlar.

Türkiye’ ye tatile gelen yabancılara baktığımızda, İstanbul dünyanın dört bir yanından turist çekmektedir. Balıkesir’den başlayarak Ege sahilleri ağırlıklı olarak Birleşik Krallık vatandaşlarının ziyaret ettiği tatil yöreleri olurken, Fethiye ve Kaş ilerisi, Akdeniz sahilleri ise Rus, Alman ve Hollanda vatandaşlarının ağırlıklı olarak geldiği tatil bölgeleri olmaktadır.

Malum havaların ısınması ile de batı ve güney sahillerimiz yabancıların akınına uğramakta. Kim ne derse desin, krize rağmen büyük acentelerle anlaşmış otellerimiz hemen hemen dolu. Yalnız sadece dolu...

Bu güzelim ülkemizde, onca para harcanarak yapılan tesislerimiz ne yazık ki yabancı misafirlerimize karın tokluğuna hizmet etmekte. Bu misafirlerimiz kendi ülkelerinde, kendi evlerindeki günlük harcamalarından çok daha düşük maliyetlerle tatil yapabilmekteler.

İnternette ufak bir araştırma yaparsanız ne demek istediğimi rahatlıkla anlayabilirsiniz. Turizmimizin geldiği noktada fiyatlar kişi başı 5 liraya kadar düşmüş durumda. Tabi bu 5 lira biraz uç bir örnek, her zaman denk gelmez. Yoğun sezon fiyatlarından bahsetmemiz gerekir ise günlük ortalama 25-35 liraya yabancılar tam pansiyon, yerine göre her şey dahil tatil imkanı bulabilmekte. Aynı otele kapıdan gidip sorduğunuzda ise kişi başı 70-80 liradan başlayan fiyat vermekteler. Yani Türk vatandaşları için. Aslına bakarsanız, hem sezonluk çalışacaksanız hem bu ülkeye bir katma değer yaratacaksanız bir otel içinde olması gereken fiyatta bu zaten. İşletme sahiplerine bu kadar fiyat farkı nasıl oluyor diye sorduğunuzda cevapları hazır, o fiyatlar erken rezervasyon fiyatları…

Peki nasıl oluyor da iç piyasada bu kadar düşük erken rezervasyon fiyatı yok. Erken rezervasyon bahane. Yarın için bir otele ihtiyacınız olsa bugün rahatlıkla o fiyatlara internetten otel bulabilirsiniz. Yabancı tur operatörleri üzerinden. Yalnız sadece bulabilirsiniz… Alamazsınız, çünkü internet çıkışınızın yurtdışı, Avrupa ülkelerinden biri olması gerekir, yoksa site işleminizi onaylamaz. Hadi internet çıkışını bi şekilde hallettiniz… Bu sefer sizi otel almaz, yabancı pasaport görmek isterler. Yalnız unutmadan ekleyeyim, eğer otele kapıdan müşteri iseniz size gözleri gibi de bakarlar, her türlü olanaktan yararlanmanızı sağlarlar.

Peki ülkemizde tatil imkanları hep bu kadar ucuz mu? Son yılların trendi, ülkemizde yazlık ev sahibi olan yabancı vatandaşların evlerini kısa süreli Türkiye’ de tatil yapmak isteyenlere kiralamaları. Yaz sezonunda kolay kolay kiralayacak villa bulamıyorsunuz. Haftalığı minumum bin liradan bu villalar kiralanıyor. Yalnız önemli bir nokta var. Kiralayanda, ev sahibi de yabancı. Ödeme internet üzerinden tarafların kullandığı 2 yabancı banka aracılığı ile yapılıyor. Kazanca konu gayrimenkul Türkiye topraklarında. Acaba buradan elde edilen gelir vergilendiriliyor mu? En azından vergilendirmeme yabancı yatırım çekiyor.

Yıllarca turizmin içinde bulunmamdan ve yaşadığım yerin bir turizm beldesi olmasından dolayı ne yazık ki turizmin her yıl geriye gittiğini görmekteyim. Hoş bir durum değil fakat eskiden Türk turisti istemeyen işletmeler şimdilerde Türk turisti arar oldular. Onlarda memnun değiller kazandıklarından fakat pekte yapabilecekleri bir şey yok. Bir kere büyük tur operatörleri bizim Türk işletmelerinin ellerini ayaklarını bağlamışlar, otellerimizi yok pahasına pazarlıyorlar. Bu noktada bu tur operatörleri ucuz tatil satma meraklısı mı, tabiî ki de hayır… Fakat İspanya’ ya, Fransa’ ya parası yetmeyeni götürebilecekleri bir yer lazım. Hal böyle olunca da Türkiye ucuz tatil cenneti haline geliyor.

Düşük oda gelirleri yetmiyormuş gibi son yıllarda büyük küçük bütün işletmelerimiz her şey dahil sisteme geçti. Her şey dahilden kendileri de pişmanlar. Nerden baksanız 50 odalı bir otelin bar-restoran geliri günlük birkaç bin liranın altına inmez. Küçümsenecek bir rakam değil. Fakat kendi aralarında ki rekabetlerinden dolayı bar-restoran gelirlerinden de oldular. 2 yıldızlı 3 yıldızlı otellerin her şey dahil sistem nesine. Dağın başına otel yapıyorsunuz, müşteriniz size mecbur, siz ise her şey dahil çalışıyorsunuz… Hem kendinizi mahvediyorsunuz, hem dışarıda ki esnafı. Zaten çok düşük rakamlara odaları vermişsiniz, personel çalıştırıyorsunuz, giderleriniz var.
 
Maliyetler artık sizin için hayati önem taşımaya başlar. Hal böyle olunca da, işletme içerisinde bilhassa yiyecek içecek departmanında kullanılan malzemeler ise kendi evinize almayacağınız derecede adi firmaların ürünleri olur...

Turizmimiz ekonomimizde çok önemli rol oynamakta. Turizm bakımından dünyanın önemli turizm ülkelerinden birisiyiz. Ben sadece güneş turizmi üzerine konuşmaktayım. Oysa ülkemizde kış turizminden tutunda kuş turizmine kadar birçok dal mevcuttur. Kuş turizmini kafiye olsun diye yazmış bulunmamaktayım. Ülkemiz hem barındırdığı kuşlar hem de göçmen kuşların geçiş bölgeleri olması sebebi ile her dalda olduğu gibi kuş turizminde de önemli bir role sahiptir.

Turizmimizin gelişmesi için radikal kararların alınması şarttır. Önemli yatırımların yapılması gerekir. Turizmden para kazanmak istiyorsanız, üst kesime hitap etmelisiniz. Üst kesime hitap edebilmek için büyük ve kaliteli tesislerinizin olması gerekir. Golf sahalarınızın olması gerekir. Yat limanlarınızın olması gerekir ki siz kaliteli turisti çekesiniz. Bugun İspanya ile Türkiye’ yi karşılaştırdığımızda İspanya’ da yüzlerce golf sahaları var iken bizdeki golf sahaları sayılı. Üç bir yanımız deniz ile çevrili, binlerce km lik kıyı şeridimiz var, yat limanlarımız yok. En azından son yıllarda atılan adımlarla deniz turizmimiz gelişmeye başlamış, büyük gruplarımızın büyük projeleri bulunmaktadır.

2008 yılı sonunda Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan “Türkiye Turizm Stratejisi Eylem Planı” ile deniz turizmi yönetmeliği düzenlenecek, eldeki liman ve marinalar alt yapıları ile büyütülecek, yeni marina ve limanlar inşa  edilecektir. Türkiye Turizm Stratejisi’nin öngördüğü gelişmelere paralel olarak eylem planında 9 kültür ve turizm gelişim bölgesi, 7  turizm gelişim koridoru, 10 turizm kenti, 11 kruvaziyer liman, 9 yat limanı, 27 Balıkçı Barınağı + Yat Limanı  ile 1 yeni havaalanı, yeni demiryolu ve karayolu hatları yer almaktadır.  Marka kentler ve eko turizm bölgeleri de Türkiye Turizm Stratejisinin güçlü önerileri arasındadır ki bugün Ibiza bir markadır ve turizm denince akla ilk gelen yerlerden biridir.

Ayrıca Türk menşeili büyük tatil tesislerimizin yurtdışındaki önemli tatil noktalarına yapacakları yatırımlarında ülkemizin ve Türk turizminin tanıtımı açısından faydalı olacağı kanısındayım. Nasıl ki bugün Hilton markası bütün dünyada biliniyor ise, bir Türk firmasının da, en azından Avrupa’ da marka haline gelmesinin elbette ki olumlu etkileri olacaktır. Tabiî ki bunlar kolay ve kısa vadede, devlet desteği olmadan yapılabilecek işler değil.

Bu arada yukarıda 5 lira vermiş olduğum fiyat, tamamen gerçek olup, 3 yıldızlı bir otelin sezon sonu kişi başı fiyatıdır ve 5 liraya da o otelde konaklanılmıştır. Yatak+kahvaltı.

Maksadım kesinlikle Türk işletmelerine iç pazara neden bu kadar yüksek satıyorsunuz demek değil. Her şeyin bir değeri vardır, Turizm sektörü hizmet, emek sektörü. Birçok insan buradan ekmek yemekte. Geliriniz sezonluktur. Fakat bu kadar düşük rakamlara yabancılara ülkemizin pazarlanması içler acısı bir durum.

Son bir şey. Turizmden yabancılardan konuşurken aklıma geldi, geçtiğimiz günlerde İngiltere’ den arkadaşlarım gelmişti, sohbet ederken ülkelerinin karışık olduğunu söylediler. Ülkelerinde ki bazı siyasiler şahsi harcamalarını devlete ödettikleri ortaya çıkınca istifa etmişler. Bizim medyamızda da yer almıştı haberleri. Devlete ödettikleri harcamaları yanlış anlamadı isem ufak tefek şeylerdi. Aklıma bi anda ülkemiz gelince…

Sadece gülümsedim…


Y. Selman ŞEKEROĞLU