Türkiye`ye Layık

08.12.2000 - 00:00

Türkiye yardıma layık zira, siyasetin ve ekonominin liderleri IMF tarafından da desteklenen anti - enflasyon programını yerine getirebilmek için elinden geleni yaptı. Program, ülkenin 20 yıldan beri ekonomisini ve sosyal dokusunu zafiyete uğratan kronik enflasyona karşı güçlü bir şans.


IMF`nin Türkiye`ye dün itibarıyla verdiği 10 milyar dolarlık yardım tam zamanında geldi. Geçen iki haftadan bu yana ülkeyi tehdit eden finansal kriz ekonomiyi, nazik siyasi dengeleri ve hatta uluslar arası finansal sistemi bile tehdit ediyordu.
Türkiye bu yardıma layık zira, siyasetin ve ekonominin liderleri IMF tarafından da desteklenen anti - enflasyon programını yerine getirebilmek için elinden geleni yaptı. Bu program hala ülkenin 20 yıldan bu yana ekonomisini ve sosyal dokusunu zafiyete uğratan kronik enflasyona karşı mücadele etmesi için en iyi şansı olmaya devam ediyor. IMF 1997 yılında Ek Rezerve Kolaylığı`nı oluşturdu. Bu fon piyasanın aniden güvenini kaybetmesi üzerine gelebilecek ani zararları önlemeye yönelikti. Türkiye`nin durumunda, banka krizinin başlangıcı, bankalar arasındaki rekabet mücadelesinden kaynaklandı, hükümetin yanlış yönetim veya uygulamalarından değil.IMF sık sık anti - enflasyon programının yolunda gittiğini ilan etti. Mali politikalar sıkıydı; gerçek döviz kurları programın başlatıldığı tarihten buyana fazla değer kaybetmedi: ve hükümet özelleştirme ve yapısal reformları gerçekleştirmek arzusunu devam ettiriyor.


Türkiye`nin anti enflasyon programı sabit döviz kurlarına bağlı. Bu, enflasyonist tahminleri ılımlı bir hale getirdi ve aylık enflasyon oranı yüzde 5 - 6`dan yüzde 2 - 3`e indirildi. Ancak finansal kriz, döviz çapasının sürdürülebilirliğine ilişkin soruyu da gündeme getirmiş oldu. Washington`da bazıları Türkiye`nin mevcut ekonomi rejiminden vazgeçmesi yönünde fikir beyan etti. Onlara göre anti - enflasyon programını döviz kurları taahhütlerine bağlamak hatalıydı. Yine aynı kişilere göre, ılımlı sabit döviz kurları sadece spekülatörlerin iştahını kabartmaya yarıyor. Herşeyden sonra, 1999 yılında Brezilya para birimini dalgalanmaya bırakmak başarılı olmuştu.


Aynı argümana göre, Türkiye`nin deneyimi, bugünün finansal anlamda entegre olmuş dünyasında orta dönem para birimi rejiminin olanaksızlığını ortaya koyuyor. Bu, Türkiye`nin durumunu ciddi bir şekilde hatalı anlamak demektir. Eğer Türkiye para birimini dalgalanmaya bıraksaydı, bunun sonuçları felaket olurdu.
Anti - enflasyon programı ve bunun başarıları bir gecede ortadan kalkardı. Döviz kuru taahhüdüne dayanan ekonominin ve siyasetin liderlerine duyulan güven buharlaşırdı. Dalgalandırma paniğe neden olurdu, zira bu durumda iyi anlaşılmış bir para siyaseti çerçevesi, herşey mümkün sistemine terk edilmiş olurdu.
Brezilya`da anti - enflasyon süreci bitirilmişti ve yetkililerin döviz kuru taahhüdü resmi değil gayri - resmiydi. Böyle bir durumda Türkiye`de yabancı döviz piyasaları süratle tırmanmaya başlar ve istikrarsızlığa neden olur ve mevcut rejimi korumanın maliyetinden çok daha yüksek bir maliyetle sonuçlanırdı. Yine aynı durumda, koalisyon hükümetinin çalkantılara dayanması imkansızlaşırdı.
Çalkantıların merkezinde yer alan Demirbank devralındı. Finansal sistemini en büyük bankaları sağlam ve bu da sorunun izole edilmesini kolaylaştırıyor. Ancak, banka sorunlarının tam bir muhasebesi ve uygun çözümler biraz daha zaman alacak. Bu yapılırken, hükümetin ana göstergelere dikkat etmesi gerekecek.
İkincisi, IMF hükümete mali ve yapısal taleplerle dolu uzun bir liste verme istemine karşı koymalı. Zira, bu talepler bir yandan güven pekiştirme önlemleri gibi görülürken, anti - enflasyon mücadelesiyle ilgili olmayacak.


Anti - enflasyon stratejisinin üç ayağı, döviz çıpası, orta dönemde sürdürülebilir bir mali pozisyon ve özel işyerleri de dahil olmak üzere özel sektöre kadar uzanacak bir pekiştirilmiş gelirler siyaseti olmalı. Herşey doğru yapılsa bile, hükümet, para birimine saldırı olasılığını azaltmak için cari hesaplar ve yabancı borçlardan gözünü ayırmamalı. Hükümet gelecek yılın büyüme oranından fedakarlıkta bulunmalı ve özel yatırım sermaye girişlerine güvenmemeli. Eğer Türklerin çabaları yine başarısızlığa uğrarsa, salgının diğer gelişmekte olan piyasalara yayılması kaçınılmazlaşabilir. Türkiye`nin finansal sistem içinde Arjantin gibi stratejik bir yere sahip olmadığı doğru. Ama 1997 yılının Temmuz ayında Tayland`ın da durumu öyleydi. Tayland para biriminin diğer gelişmekte olan ülkeler üzerindeki etkisini sadece birkaç analist doğru tahmin edebildi. Arjantin`in durumundan ötürü kaygılı olan piyasalarda daha geniş bir Türk krizinin olası sonuçları aynı biçimde önceden tahmin edilemeyen sonuçlara götürebilir. Daha da ötede, giderek ortaya çıkmaya yüz tutan uluslar arası finansal sistemin güvenilirliği de tehlikeye girer. IMF`nin gelişmekte olan ülkelere önerdiği teklif şuydu: Ekonomilerinizi reformlara tabi tutun ve finans sistemlerinizi açın ve biz de size finansal piyasalar size ait olmayan hatalardan dolayı kötüye giderse yardım edeceğiz. Türkiye şu ana dek defterlere uygun hareket etti. Eğer sistem şimdi çalışmıyorsa, bundan sonra çalışacak mı?
(FİNANSAL FORUM)



Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
  • BIST
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
  • €/$
76.031 Değişim: 0,79% Hacim : 3.846 Mio.TL Son veri saati : 18:10
Düşük 75.194 07.12.2016 Yüksek 76.124
Açılış: 75.434
3,3891 Değişim: -0,02%
Düşük 3,3850 08.12.2016 Yüksek 3,3914
Açılış: 3,3897
3,6482 Değişim: -0,01%
Düşük 3,6421 08.12.2016 Yüksek 3,6500
Açılış: 3,6487
127,87 Değişim: 0,03%
Düşük 127,61 08.12.2016 Yüksek 128,02
Açılış: 127,84
1,0756 Değişim: -0,06%
Düşük 1,0750 08.12.2016 Yüksek 1,0765
Açılış: 1,07628

bigpara

Copyright © 2016 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.