Enflasyonla mücadele programının geleceği

18.12.2000 - 00:00

Bu kriz, enflasyonla mücadele programının hata ve eksikliklerinden mi, yoksa başka yerlerde yapılan hatalardan mı kaynaklanıyor?


Türkiye ekonomisi kasım ayının ikinci yarısında tarihinin en büyük likidite krizini yaşadı. İktisat politikası tarihine aşina olanlar, buna benzer bir süreçle daha önce hiç karşılaşılmadığını biliyorlar. Geçmişte başımıza çok farklı, hatta çok daha ağır sonuçları olan ekonomik krizler gelmişti. 1955-58 arasını, 1978-79 dönemini, 1994`ü, 1998-99`u hatırlatabiliriz. Sonuncusu hariç diğerleri TL`de büyük bir devalüasyonla sonuçlanmış, hepsinde ekonomi küçülmüş, fakat hiçbirinde reel faizler son bir ayda tırmandıkları mertebeye ulaşmamıştı. O nedenle likidite krizi tanımlaması haklı duruyor. Ancak, bu krizi diğerlerinden ayırdeden çok önemli bir fark daha var. Çünkü, Türkiye ekonomisi, IMF denetiminde yakın tarihinin en ciddi ve kapsamlı enflasyonla mücadele ve yeniden yapılanma programını uygularken kriz çıktı. Dolayısıyla, tüm diğer krizlerde mevcut olan ve tüm gözlemciler tarafından krizlerin temel nedeni olarak düşünülen ve gösterilen iki unsur bu kez yoktu. Bir: monetize edilen devasa bir kamu açığı yerini, son yayınlanan kasım bütçe gerçekleşmesinde 14.4 milyar dolarlık faiz dışı fazlaya bırakmıştı. İki: para ve kur politikasında yüksek risk primine yol açan belirsizlikler yerine önceden ilan edilen kur ve para kurulu muadili sistem getirilmişti.


Çok ilginç değil mi? Bütçede rekor faiz dışı fazla veriliyor; döviz kurunun on iki ay sonrası değerleri biliniyor; para otoritesinin keyfi para basma yetkisi elinden alınmış; ama büyük bir likidite krizi oluşuyor. Ortada izah edilmesi gereken bir durum olduğu sanırım son derece açıktır. Demek ki, ilk yapmamız gereken şey, yaşanan likidite kriziyle yılbaşında devreye giren enflasyonla mücadele programı arasındaki ilişkileri saptamaktır. Lafı dolaştırmadan anahtar soruyu soralım. Bu kriz, enflasyonla mücadele programının hata ve eksikliklerinden mi kaynaklanıyor? Yoksa, enflasyonla mücadele programına rağmen, başka yerlerde yapılan hatalardan mı kaynaklanıyor? Soruya nasıl cevap verdiğimiz son derece önemli: programın geleceği de verilen cevaba bağlı olacak. İlk halde, kabahat bizzat programın kendindedir, yani iyi uygulansa bile sonunda bir krize gitmesi kaçınılmazdır, dolayısıyla programdan vazgeçilmediği sürece ekonomi düzlüğe çıkamayacaktır. İkinci halde, programın kendinde bir hata ya da sorun yoktur, yani hata uygulamadadır, dolayısıyla hataları telafi ederek hızla olumlu konjonktüre geri dönülebilir.


Hemen tavrımızı açıklayalım. İlk yaklaşımı yanlış buluyoruz. Hiçbir dezenflasyon ya da stabilizasyon programının mükemmel olamayacağı doğrudur; bizimki de değildir. Ama teknik olarak güçlü bir programdır ve ilk 10 aylık sonuçları da bunu doğrular yöndedir. Programın başarısızlığının kanıtlandığı şeklindeki görüşlere katılmıyoruz. Enflasyonla mücadele program devam edecektir. Özellikle programın belkemiğini oluşturan kur çapasından vazgeçmek hiçbir şekilde mümkün değildir. Diğer alanlarda zaten yapılacak revizyonlar biraz daha kapsamlı olabilir, ama işin kalitatif özü aynı kalacak, sadece kantitatif hedeflerle oynanacaktır.
Geriye bir soru daha kalıyor. Uygulamadaki hatalar esas itibariyle hükümetten ve siyasetten mi kaynaklanıyor? Yoksa, bürokratik-teknik kadrodan mı? Doğallıkla, her ikisinin de payı var denebilir. Gene de, olumsuz sonuca hangisinin daha fazla katkı yaptığını saptamak bizce önemli. Programın gücü ve geleceği konusunda aynı görüşleri paylaştığımız meslektaşlarımızdan bir bölümü krizin esas nedenini yapısal reformlarda ayak sürüyen siyasetçilerde buluyor. Bir başka bölümü ise hatayı teknik kadroya, özellikle de likidite olayının birinci elden sorumlusu ve denetçisi durumundaki Merkez Bankası`na atfediyor. Kendimi ikinci grup içinde görüyorum.


Önümüzdeki günlerin gelişmeleri, olayı daha iyi anlamamıza olanak verecektir. Hükümet, piyasanın sopasını yiyince, hızla kendisine düşen görevleri yerine getirmeye başladı. Eğer ekonominin normalleşmesi de aynı süratle gerçekleşirse, kabahati siyasette bulanların analizlerinin daha doğru olduğunu kabul etmek zorundayız. Tersine, reform sürecinin hızlanmasına rağmen normalleşme gecikirse, likidite krizinin özünde parasal sorunların yattığı savı haklı çıkacak. Her iki halde de, enflasyonla mücadele programının devam etmesini beklediğimi tekrar vurgulamak istiyorum. (para)



Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
  • BIST
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
  • €/$
73.600 Değişim: 0,28% Hacim : 3.287 Mio.TL Son veri saati : 18:10
Düşük 73.014 05.12.2016 Yüksek 74.170
Açılış: 73.069
3,5429 Değişim: 0,77%
Düşük 3,5150 05.12.2016 Yüksek 3,5621
Açılış: 3,5158
3,7996 Değişim: 1,25%
Düşük 3,7121 05.12.2016 Yüksek 3,8084
Açılış: 3,7526
132,56 Değişim: -0,21%
Düşük 131,76 05.12.2016 Yüksek 135,61
Açılış: 132,85
1,0723 Değişim: 0,56%
Düşük 1,0506 05.12.2016 Yüksek 1,0741
Açılış: 1,06633

bigpara

Copyright © 2016 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.