Son Beş Yılın Ortalama Reel Faizi Yüzde 35

29.11.2000 - 00:00


Hazine`nin son beş yıldaki iç borçlanma için ödediği ortalama reel faiz yüzde 35 olarak hesaplandı. Bu yıl önceki yıllara göre gerçekleşen düşük faizlerinde ortalaması fazla aşağı çekmediği, reel faizlerin bu ölçüde yüksek seyretmesinde Hazine`nin az sayıda alıcı tarafından kontrol edilen oligopolistik bir piyasadan borçlanmamasının etkili olduğu belirtiliyor.

Satıştay, Hazine`nin 1995 yılından bu yana gerçekleştirdiği iç borçlanmalar nedeniyle ödediği reel faiz oranlarını hesapladı ve yüksek reel faizi doğuran nedenleri araştırdı. Sayıştay`ın 2000 Yılı mali raporu`na göre, Hazine iç borçlanma için yüksek reel faizler ödüyor. Son beş yılda dalgalı bir seyir izleyen reel faiz oranı zaman zaman yüzde 75`lere kadar tırmandı. Ancak son beş yılda ortalama yüzde 35 olarak gerçekleşti. Son beş yılda en yüksek reel faizler 1995, 1996, 1998 ve 1999 yıllarında ödendi. En düşük reel faizler ise 1996 ve 1997 yıllarında gerçekleşti. Özellikle seçim dönemlerinde reel faizlerde ciddi artışlar yaşandı.

2000 yılında Hazine`nin iç borçlanma faiz oranlarında önemli düşüşler yaşandı. Ancak bunlar henüz geri ödenmediği için ne ölçüde bir reel faize denk geldiği hesaplanamadı. 2000 yılında ihraç edilen kağıtlar için ödenecek reel faiz ne kadar düşük olursa olsun yüzde 35 olan beş yıllık ortalamayı fazla aşağı çekmeyecek.

Neden yüksek reel faiz?

Sayıştay, Hazine`nin neden çok yütksek reel faizlerle borçlanmak zorunda kaldığını da araştırdı. Bu nedenlerin başında, kamu açıklarının büyüklüğün nedeniyle Hazine`nin büyük ölçüde finansman ihtiyacı içerisinde olması gösterildi. Raporda şu nedenler sıralandı:

-Para piyasası küçük, buna karşılık Hazine`nin finansman ihtiyacı büyüktür. Sonuçta Hazine para piyasasında arzedilen paranın önemli ve giderek artan bir payını talep etmektedir. Hazine`nin iç borçlanma talebini etkileyen önemli bir unsurda iç borçlanma vadelerinin kısalığıdır.

-Hazine oligopolistik yapısı olan bir piyasadan borçlanmaktadır. Piyasaların önemli bir bölümü az sayıda alıcı tarafından kontrol edilmektedir.

-Piyasalardaki faizleri artıran bir diğer faktör, kamu bankalarının yüksek miktardaki nakit açıklarıdır. Bu bankalar nakit açıklarını kapatabilmek için yüksek oranlarda reel faizlere razı olmaktadır.

Sayıştay`a göre kamu bankalarının nakit açıklarının bir kısmı, Hazinenin bankalara olan görev zararı borçlarından kaynaklandığı için ortaya Hazine`nin iki yönlü zarar ettiği garip bir ilişki çıkıyor. kamu bankalarının talebi ile yükselen faizler Hazine`nin borçlanma maliyetlerini artırıyor. Kamu bankalarının açıklarının sorumluluğu da görev zararı borçları nedeniyle Hazine`ye yüklendiği için Hazine bu bankalara olan borçları için piyasa faizlerinin de üzerinde faiz uyguluyor.

Raporda, mevduat sigortasının da yüksek reel faizlerin oluşmasına katkıda bulunduğu savunuldu. Mevduata verilen güvencenin bankaların yüksek faiz oranlarıyla mevduat toplamasına olanak tanıdığı ve bu maliyetin de sonuçta Hazine`nin borçlanmasına yansıdığı ifade edildi.

Ayrıca, kredi, mevduat ve faizler üzerindeki kamusal yükümlülüklerin de devletin borçlanma maliyetlerini artırdığına dikkat çekildi. Yüksek enflasyonun da belirsizlik primini artırdığı vurgulandı.

Faiz dışı fazla yanıltıcı

Son yıllarda en önemli gösterge haline gelen ve bu yılın ilk 10 ayında 8 katrilyon liraya ulaşan faiz dışı fazla da raporda değerlendirildi. Sayıştay`a göre faiz dışı fazla verildiği iddiası yanıltıcı. Çünkü, yüksek reel faiz ödendiğinde ve faiz ödemeleri aşırı bir büyüklüğe ulaştığında faiz dışı fazla anlamsız bir gösterge haline geliyor. Kayıt dışı bütçe harcamaları nedeniyle mevcut bütçe rakamlarına dayanılarak yapılan hesaplamalar yanlış sonuç veriyor.

Sayıştay, faiz dışı fazla verilmesi durumunda borç stokundaki artışın faiz ödemelerinden daha az olması gerektiğinin altını çizdi. Ancak bütçe uygulama sonuçlarına ve borç stokuna bakıldığında bu koşulun yerine gelmediği 1991-1999 yılları arasında borç stoku sürekli faiz ödemelerinden fazla arttığı ifade edildi. Bu nedenle de faiz dışı fazla verildiği görüntüsünün yanıltıcı olduğu, bu görüntünün nedeninin de bütçe kapsamında yapılması gereken kimi harcamaların bütçe dışına kaydırılması olduğu savunuldu.

Faiz fazla artıyorsa faiz dışı fazla da artar

Raporda, faiz harcamalarının aşırı bir şekilde artmasının da faiz dışı fazla verilmesine neden olduğu vurgulandı. Faiz harcamaları arttığı için faiz dışı harcamaların kısılmasının gündeme geldiği belirtilerek, Böyle bir durumda faiz dışı fazla verilmesi borç yükünün azaldığını göstermez. Tam tersine ağırlaşan borç yükü nedeniyle ortaya çıkar. 2000 Ağustos sonu itibariyle failerin bütçe giderlerinin yüzde 53`ünü oluşturması, bu tür bir sonuca gidildiğini göstermektedir denildi.(ANKA)
Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
  • BIST
  • DOLAR
  • EURO
  • ALTIN
  • €/$
75.727 Değişim: -0,27% Hacim : 2.345 Mio.TL Son veri saati : 18:10
Düşük 75.585 09.12.2016 Yüksek 76.177
Açılış: 76.116
3,4870 Değişim: 1,27%
Düşük 3,4216 09.12.2016 Yüksek 3,5073
Açılış: 3,44315
3,6829 Değişim: 0,69%
Düşük 3,6367 09.12.2016 Yüksek 3,7008
Açılış: 3,6577
129,88 Değişim: 0,20%
Düşük 128,70 09.12.2016 Yüksek 131,02
Açılış: 129,61
1,0559 Değişim: -0,53%
Düşük 1,0531 09.12.2016 Yüksek 1,0630
Açılış: 1,06157

bigpara

Copyright © 2016 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.