Hipermarketlere Karşı “Gıda Platformu”

18.12.2000 - 00:00

Hipermarket ve süpermarket zincirleriyle gıda üreticileri arasında uzun süredir yaşanan gizli ve soğuk savaş, artık su yüzüne çıktı. Savaşın taraflarından gıda üreticisi firmaların bağlı bulundukları dernekler, geçen hafta Ankaar’da toplanarak Gıda Platformu adı altında bir güçbirliği oluşturma kararı aldı.

Gıda Platformu’nun amacı, marketlerin ellerinde bulunan ödeme gücünü kötüye kullanmalarını engellemek. Gıda Platformu’nu oluşturan derneklere çaydan süte, meşrubattan bakliyata gıda sektörünün nabzını tutan 10 ana kalemde yüzlerce firma üye.

Taraflar arasındaki savaşın geçmişi eskiye dayanıyor. Zincir marketler özellikle de büyük grupların bünyesinde olanlar reponun cazip olduğu yüksek faiz dönemlerinde ödemeleri mümkün olduğu kadar uzatıyordu.

Karlılığın kaynağı

Bu durum yıllardır Carrefoursa, Migros, Tansaş ve Gima başta olmak üzere hemen tüm zincir marketlerin muhasebe kayıtlarındaki “faaliyet dışı kar” hanesine ciddi rakamlar olarak yansıyordu. Öyle ki zaman zaman bazı zincir marketlerin faaliyet dışı karlarının, faaliyet karlarını bile geçtiği oldu.

Bu dönemlerde 60 gün olan vadeler 90, hatta 120 güne uzadı. Bunun karşılığında zincir marketlere mal veren firmalar her hangi bir yaptırımda bulunamadı. Onlar da uzayan vadeleri fiyatlarına yansıttılar. Dolayısıyla ucuz mal sloganı sadece lafta kaldı.

Bu durum bir süredir yani faizlerin düşük olduğu geçen 11 ay içinde durmuştu. Vade süreleri azalınca doğal olarak fiyatlar düştü. Bu da enflasyona olumlu yansıdı.

Eskiye dönüş oldu

Ancak faizlerin yeniden tırmanışa geçtiği geçen kasım ayının son haftakıs ile birlikte bankaların piyasaya uyguladığı repo oranları gecelik yüzde 500’lere kadar çıktı. Zincir marketler bu gelişme ile birlikte yeniden eski sisteme dönerek vadeleri uzattı. Parayı repoda tutmaya başladılar. Ayrıca firmalardan aldıkları katılım bedeli adı altındaki paraların miktarını da artırdılar. İşte bu gelişme sonrasında Türkiye’nin en büyük gıda üreticilerinin de üye olduğu 10 büyük dernek geçen hafta Ankara’da gizlice toplandı. Önümüzdeki günlerde tekrar biraraya gelerek oluşturdukları ‘Gıda Platformu’nu kamuoyuna açıklayacak olan üreticiler marketlere karşı ilk kez böylesine örgütlü bir tepkide bulunuyor.

Gıda sektörüne yönelik faaliyet gösteren üretici derneklerinin temsilcilerinden oluşan ‘Gıda Platformu’ hipermarketlere karşı ortak bir bildiri yayınlamaya hazırlanıyor.

Kimler katıldı?

Geçen hafta Ankara’da toplanan ve önümüzdeki hafta tekrar biraraya gelerek ortak görüş açıklamayı planlayan yeni oluşumda, konserveden makarnaya, süt üreticisinden çay üreticisine, un sanayicilerinden meşrubat ve meyve suyu üreticilerine kadar birçok gıda sektörü şirket en üst düzeyde katılımda bulunuyor.

Gıda, ithalatçıları ile beyaz et üreticilerinin de temsil edildiği toplantının ikincisine katılımın çok daha yüksek olması bekleniyor. Üreticiler yayınlayacakları bildiride hipermarket ve süpermarketlerin yıllar itibariyle gerçekleştirdikleri faaliyet dışı karlarına dikkat çekecek ve bu karların kendilerine yapılan geç ödemelerle elde edildiğinin altını çizecekler.

Fiyatlara yansıyor

Hipermarketlerin bu uygulamalarının maliyetlerini artırıdğını belirten üreticiler, yeni bir ürün çıkarırken maliyet hesaplarına ‘raf bedeli’ adı altında yeni bir kalem daha eklediklerini vurguluyor.

Marketlerin aldığı bu ücretlerin ve ödemeleri geciktirmelerinin ürünlerinin fiyatlarını en az yüzde 15 ile 50 arasında artırdığını savunan gıda üreticileri, marketlerden aalcaklarını tahsil edemeyince marketlerin yan kuruluşları olan bankalardan kredi almaya başladıklarını ifade ediyorlar.

Avrupa’daki uygulama

Avrupa ve ABD’de üreticiler ile marketler arasındaki ticari ilişkileri düzenlenen yasalar var. Türkiye’de üreticilerin şikayet ettiği giriş ve raf bedeli uygulamaları sadece Türkiye’ye özgü bir uygulama değil. Dünyanın her tarafında marketlerde makul ölçülerde raf bedeli alınıyor. Ancak ABD ve Avrupa’da tüketici ile marketler arasında ticari ilişkileri düzenleyen yasalar olduğundan herşey yasalara uygun olarak yapılıyor.

Türkiye’de ise henüz bu alanda bir yasa olmadığı için bu bedeller genellikle pazarlığa tabi ve market yöneticilerinin istediği doğrultuda alınıyor.

Türkiye’de üreticilerden alınan mal bedeli ‘açık hesap havale usulü’ ile yapılırken, Avrupa ve ABD’de çeklerle yapılıyor. Türkiye’de marketler ekonomik duruma göre ödemeleri 150 güne kadar uzatabiliyor. Geç ödemeler için de herhangi bir vade farkı ödemiyor. Yurt dışında ise marketler üreticilerin ödemelerini geciktirdiği zaman günlük vade farkı veriyor. (EKONOMİST)
Bu haberi okuyanlar bunları da okudu
 
KAPANIŞLAR (BIST)
BUGÜN 1000 TL NE OLDU?
997 TL        
BORSA
1.013 TL        
DOLAR
1.007 TL        
EURO
1.002 TL        
ALTIN
 

bigpara

Copyright © 2016 Tüm hakları saklıdır.
Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş.

YASAL UYARI:
Piyasa verileri Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Üye girişi yapılan Canlı Borsa sayfaları haricinde Hisse senedi verileri 15 dk gecikmelidir. Tahvil-Bono-Repo özet verileri her durumda 15 dk gecikmelidir.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bununla beraber gerek site üzerindeki, gerekse site için kullanılan kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve sitedeki bilgilerin kullanılması sonucunda yatırımcıların uğrayabilecekleri doğrudan ve/veya dolaylı zararlardan, kar yoksunluğundan, manevi zararlardan ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlardan dolayı Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez.

BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz.